फ्युसॅरियम हेड ब्लाइट (फ्युसॅरियम नावाच्या बुरशीमुळे कणीस रोग)

कशामुळे झाले

ह्या रोगाची लक्षणे फ्युसॅरियम ग्रामिनेरम नावाच्या बुरशीमुळे होतात जी दोन मोसमांच्या मध्ये पर्यायी यजमानात किंवा जमिनीवरील पिकाच्या अवशेषात आणि जमिनीतील सेंद्रीय पदार्थांवर जिवंत रहाते. अनुकूल परिस्थितीत ही बीजाणू तयार करते जे लांब अंतरापर्यंत हवेने वाहून जाऊ शकतात. असेही समजले जाते कि मिज किड्याच्या काही प्रजातीही ह्यांचे वहन करतात. या बुरशीसाठी तृणधान्याची संवेदनशीलता फुलधारणेच्या कालावधीच्या आसपास सगळ्यात जास्त असते. एकदा का हे बीजाणू पानांमध्ये फलित झाले कि ते नैसर्गिक छिद्रातुन झाडाच्य आत प्रवेश करतात. जशी जशी बुरशीची वाढ होते तशी ती फुलांचा पाणी आणि पोषकांचा पुरवठा बाधीत करते ज्यामुळे फुले विशिष्ट पद्धतीने सुकल्यासारखी दिसतात आणि दाणे सुरकुतलेले येतात. शिवाय, विषारी पदार्थांचे उत्पादन झाल्यामुळे हे धान्य बाजारात विक्रीच्या लायकीचे रहात नाहीत. ह्या बुरशीच्या जीवन चक्रावर बर्‍याचशा हवामान घटकांचा जसे कि ऊन किती मिळते, तापमान, आर्द्रता, पाऊस किती पडतो आणि पाने किती वेळ ओली रहातात यांचा प्रभाव पडतो. बुरशीच्या वाढीसाठी २०-३२ डिग्री सेल्शियसमधील तापमान आणि पानांवर दीर्घकाळ रहाणारा ओलावा हे अतिशय अनुकूल आहे.