ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੁਰਝਾਉਣਾ
Rhizoctonia solani
ਉੱਲੀ
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ
- ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਭੂਰੇ ਧੱਬੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੇ ਹਨ। ਪੱਤੇ ਅਕਸਰ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਵੀਆਂ ਕਰੂੰਬਲਾਂ ਅਤੇ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਸੁੱਕ ਅਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਫੈਲਦੀ ਹੈ।.
ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਲੱਛਣ
ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਛੋਟੇ, ਪਾਣੀ ਵਰਗੇ ਭੂਰੇ ਧੱਬਿਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਧੱਬੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਕਿਨਾਰਿਆਂ ਜਾਂ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਪੂਰੇ ਪੱਤੇ 'ਤੇ ਫੈਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਸਤ੍ਹ 'ਤੇ ਹਲਕੇ ਪੀਲੇ ਜਾਂ ਭੂਰੇ ਰੰਗ ਦੇ ਉੱਲੀ ਦੇ ਰੇਸ਼ੇ ਦੇਖੋਗੇ। ਇਹ ਰੇਸ਼ੇ ਗੂੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੱਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਚਿਪਕ ਕੇ ਗੁੱਛੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਪੱਤੇ ਪੀਲੇ, ਫਿਰ ਭੂਰੇ ਹੋ ਕੇ ਅਖ਼ੀਰ ਸੁੱਕ ਅਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਛੋਟੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ 'ਤੇ, ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ "ਸੜੇ ਹੋਏ" ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਝੜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵੱਡੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ, ਨਵੇਂ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਨੁਕਸਾਨੇ ਜਾਣ ਦੇ ਕਾਰਣ ਟਾਹਣੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰੇ ਸੁੱਕ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਦਰੱਖਤ ਨੂੰ ਵਧੀਆ ਫ਼ਸਲ ਦੇਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ
ਜੈਵਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਵਾਤਾਵਰਣ ਦੇ ਅਨੁਕੂਲਿਤ ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦਗਾਰ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉੱਲੀ (ਟ੍ਰਾਈਕੋਡਰਮਾ ਪ੍ਰਜਾਤੀਆਂ) ਜਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ (ਬੈਸੀਲਸ ਸਬਟਿਲਿਸ)। ਇਹਨਾਂ "ਚੰਗੇ" ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਛਿੜਕਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਪਾ ਕੇ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉੱਲੀ ਨਾਲ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਖ਼ੁਰਾਕ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰ ਸਕਣ। ਇਹ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਉੱਲੀ ਉੱਪਰ ਹਮਲਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਧਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਜੈਵਿਕ ਇਲਾਜ਼ ਉਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਸੀਜ਼ਨ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਨਿਯਮਿਤ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਆਮ ਰਸਾਇਣਿਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮਕਸਦ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਂ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹੀ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਛਿੜਕਾਅ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਨਵੀਆਂ ਟਾਹਣੀਆਂ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਵਚ ਵਜੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਰਹਿੰਦ-ਖੂੰਹਦ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਣਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ ਜਿੱਥੋਂ ਇਨਫੈਕਸ਼ਨ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਲੀ ਵਿੱਚ ਦਵਾਈਆਂ ਵਿਰੁੱਧ ਪ੍ਰਤੀਰੋਧਕ ਸ਼ਕਤੀ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਪੂਰੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਫ਼ਾਇਦੇਮੰਦ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਉੱਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਪੁਰਾਣੇ ਅਵਸ਼ੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਮੀਂਹ ਦੀਆਂ ਬੂੰਦਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੋਂ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਨਵੇਂ, ਸਿਹਤਮੰਦ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਉੱਛਲ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਉੱਲੀ ਗਰਮ ਤਾਪਮਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਮੀ ਵਿੱਚ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬਰਸਾਤ ਦਾ ਮੌਸਮ ਬਾਗ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸੰਘਣੇ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪੱਤਿਆਂ ਦੇ ਆਪਸੀ ਸਿੱਧੇ ਸੰਪਰਕ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਦੀ ਉੱਚ ਮਾਤਰਾ ਪੌਦੇ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਦੇ ਨਰਮ ਵਾਧੇ ਨੂੰ ਵਧਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਰਮ ਵਾਧੇ ਵਾਲੇ ਹਿਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉੱਲੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਬਾਗ਼ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਸਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਨਿਕਾਸ ਮਾੜਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਅੰਦਰ ਫਸੀ ਨਮੀ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਣ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ
- ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਉਣ ਸਮੇਂ ਸਹੀ ਦੂਰੀ ਰੱਖੋ ਤਾਂ ਜੋ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਾ ਛੂਹਣ। ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਿਕਾਸ ਦਾ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਬੰਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਲਿਤ ਖ਼ੁਰਾਕ ਦਿਓ ਅਤੇ ਨਾਈਟ੍ਰੋਜਨ ਖਾਦ ਦੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਗੁਰੇਜ਼ ਕਰੋ। ਦਰੱਖਤ ਦੇ ਮੁੱਢ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਮਲਚਿੰਗ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਉੱਲੀ ਪੱਤਿਆਂ ਤੱਕ ਨਾ ਉੱਛਲੇ। ਹਵਾ ਦੇ ਚੰਗੇ ਸੰਚਾਰ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸੁਕਾਉਣ ਲਈ ਦਰੱਖ਼ਤਾਂ ਦੀ ਛਾਂਟੀ ਨਿਯਮਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਕਰੋ। ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਦਰੱਖਤ 'ਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਛਾਂਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸੰਦਾਂ ਨੂੰ ਕੀਟਾਣੂਨਾਸ਼ਕਾਂ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਭੂਰੇ ਧੱਬਿਆਂ ਜਾਂ ਚਿਪਕੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਲਈ ਬਾਗ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਗਰਾਨੀ ਕਰੋ। ਸੰਕਰਮਿਤ ਟਾਹਣੀਆਂ ਅਤੇ ਡਿੱਗੇ ਹੋਏ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਕਰਕੇ ਸਾੜ ਦਿਓ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ।.
ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ
Work in crop protection, seeds or fertilizer?
This page is powered by millions of live Plantix diagnoses. See where ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਜਾਲਾ ਰੋਗ ਅਤੇ ਮੁਰਝਾਉਣਾ is spreading — district by district — with Crop Insights, part of Plantix Intelligence.
ਪਲਾਂਟਿਕਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
