Phomopsis durionis
बुरशी
पानांवर बारीक, गोल, लालसर तपकिरी ठिपक्यांनी रोगाची सुरवात होते. जसजसे ठिपके मोठे होतात बहुधा त्याच्या बाहेरच्या कडांनी पिवळी प्रभावळ तयार होते. जुन्या ठिपक्यांची केंद्रे फिकट राखाडी किंवा पांढरी पडतात आणि पातळ कागदासारखी होतात. जर ह्या राखाडी भागात नीट पाहिल तर बारीक काळे ठिपके दिसतात, जे बुरशीचा भाग असुन त्यात बुरशीचे नवे बीजाणू तयार होतात. जेव्हा एकाच पानावर अनेक ठिपके येतात, मोठे होऊन एकमेकांत मिसळुन पानाचा मोठा भाग व्यापतात, तेव्हा ते पान पिवळे पडुन वाळते आणि अकाली गळते. ह्या पानगळीमुळे झाड अशक्त होते आणि त्याला फळेही कमी लागतात.
पर्यावरण पूरक पर्यायात येतात, मदतगार जंतु जसे कि मित्र बुरशी किंवा जिवाणू जे पानांवरील ठिपके देणार्या बुरशीशी स्पर्धा करतात. ह्या मित्र जंतुंना पानांवर फवारणीद्वारे पसरले जाऊन एक जैविक अडथळा निर्माण केला जाऊ शकतो. नैसर्गिक अर्क जसे कि नीम पासुन, वापरुनही बुरशीची वाढ कमी केली जाऊ शकते. जेव्हा मोसमात लवकर किंवा हवामान परिस्थिती जेव्हा पहिल्यांदा ह्या रोगास अनुकूल होते तेव्हा हे जैविक उपचार केल्यास परिणाम चांगले मिळतात.
झाडावर बुरशीचा पूर्ण प्रसार होण्यापूर्वीच एक ढाल म्हणुन फवारणी केली जावी. कारण बुरशी मोठ्या प्रमाणात बीजाणू तयार करते, म्हणुन वाढीच्या अति असुरक्षिततेच्या काळातच उपचार केले जावेत. विविध व्यवस्थापन पद्धती वापरल्याने बुरशीत कालांतराने प्रतिकार निर्माण होण्यास प्रतिबंध होतो.
हा रोग बुरशीमुळे होतो जी संक्रमित पानांवर वा झाडांच्या जुन्या अवशेषांत जगते. जेव्हा पावसाचे थेंब मातीतुन किंवा जुन्या संक्रमित पानांवर पडुन बुरशीच्या बीजाणूंना घेऊन निरोगी पानांवर उडवतात तेव्हा हिचा प्रसार होतो. ही बुरशी ऊबदार हवामान आणि खूप जास्त आर्द्रतेत चांगलीच फोफावते, खासकरुन पावसाळ्यात. पानांवरील नैसर्गिक छिद्रातुन किंवा बारीक जखमेतुन बुरशी आत शिरते. नत्राच्या अतिवापराने, मऊ, कोवळी झाडी वाढते ज्यामुळे त्या झाडावर संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते. एकदा का ही बुरशी लागली कि पानांवरील काळ्या ठिपक्यात हिचे नवे बीजाणू तयार होतात जे वार्याने किंवा पावसाने बागेतील इतर झाडांवर पसरतात.