ਅਰੰਡੀ ਦੇ ਫਿਊਜ਼ੇਰੀਅਮ ਵਿਲਟ
Fusarium oxysporum f. sp. ricini
ਉੱਲੀ
ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ
- ਪੱਤੇ ਹੇਠਲੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸੁੱਕਣੇ, ਪੀਲੇ ਪੈਣੇ ਅਤੇ ਮੁਰਝਾਉਣੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪੌਦਿਆਂ ਦਾ ਵਾਧਾ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਹ ਛੋਟੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਤਣੇ ਨੂੰ ਕੱਟਣ 'ਤੇ ਅੰਦਰੋਂ ਭੂਰੀਆਂ ਜਾਂ ਕਾਲੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਨੌਜਵਾਨ ਪੌਦੇ ਅਚਾਨਕ ਡਿੱਗ ਕੇ ਮਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੁਰਝਾਉਣਾ ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਪੌਦੇ ਦੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।.
ਵਿੱਚ ਵੀ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ
ਲੱਛਣ
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਪੜਾਅ 'ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਨੌਜਵਾਨ ਪੌਦਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਕਸਿਤ ਅਰੰਡੀ ਤੱਕ। ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਲੇ ਪੱਤੇ ਮੁਰਝਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੀਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਬਿਮਾਰੀ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪੀਲਾਪਨ ਪੌਦੇ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵੱਲ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪੱਤੇ ਸੁੱਕ ਕੇ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ, ਪੱਤੇ ਜਾਂ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖ਼ਾਂ ਦਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪਾਸਾ ਹੀ ਮੁਰਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬਾਕੀ ਪੌਦਾ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਆਮ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਇੱਕ ਬਿਮਾਰ ਪੌਦੇ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਉਸ ਦੇ ਤਣੇ ਜਾਂ ਮੁੱਖ ਜੜ੍ਹ ਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਗੂੜ੍ਹੇ ਭੂਰੇ ਜਾਂ ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣਗੀਆਂ। ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਪਾਣੀ ਲਿਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਨਲੀਆਂ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਬਿਲਕੁਲ ਨੌਜਵਾਨ ਪੌਦਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤਣਾ ਸੁੰਗੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪੌਦਾ ਡਿੱਗ ਕੇ ਜ਼ਲਦੀ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਸਿਫਾਰਸ਼ਾਂ
ਜੈਵਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਵਿਕਲਪਾਂ ਵਿੱਚ ਬੀਜਾਂ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦਾ ਉਪਯੋਗੀ ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਲਾਭਕਾਰੀ ਉੱਲੀ ਜਾਂ ਬੈਕਟੀਰੀਆ ਨਾਲ ਇਲਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੈ। ਇਹ "ਚੰਗੇ" ਸੂਖ਼ਮ ਜੀਵ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਵਧਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਢਾਲ ਵਾਂਗ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਿਮਾਰੀ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਨਿੰਮ ਦੀ ਖਲ ਜਾਂ ਸਰ੍ਹੋਂ ਦੀ ਖਲ ਵਰਗੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਨਾ ਵੀ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਹੋਰ ਲਾਭਕਾਰੀ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਮੱਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕੁਦਰਤੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਰੋਗਾਣੂਆਂ ਨਾਲ ਲੜਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਉਦੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮਿੱਟੀ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਇੱਕ ਆਮ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਰਸਾਇਣਿਕ ਨਿਯੰਤਰਣ
ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਵਾਂ ਨਾਲ ਜੈਵਿਕ/ਵਾਤਾਵਰਣ-ਅਨੁਕੂਲ ਇਲਾਜ਼ਾਂ ਵਾਲੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਕ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਪਹੁੰਚ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰਸਾਇਣਾਂ ਨਾਲ ਇਸ ਬਿਮਾਰੀ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਲੀ ਮਿੱਟੀ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਪੌਦੇ ਦੇ ਅੰਦਰ ਡੂੰਘਾਈ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਬੀਜਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਕਰਨ 'ਤੇ ਕੇਂਦ੍ਰਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਵਧ ਰਹੇ ਨੌਜਵਾਨ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪੌਦੇ 'ਤੇ ਮੁਰਝਾਉਣ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸਪਰੇਅ ਲਾਗ ਨੂੰ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਬੀਜਾਂ ਨੂੰ ਸਿਹਤਮੰਦ ਰੱਖਣ 'ਤੇ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ।
ਇਸਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਸੀ
ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਇੱਕ ਉੱਲੀ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉੱਥੇ ਬਚੀ ਰਹਿ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਅਰੰਡੀ ਦਾ ਪੌਦਾ ਉੱਥੇ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੇ ਮਲਬੇ ਵਿੱਚ ਸਖ਼ਤ, ਸੁਸਤ ਬੀਜਾਣੂਆਂ ਵਜੋਂ ਜਿਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਉੱਲੀ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਪੌਦੇ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਅਕਸਰ ਵਾਧੇ ਜਾਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਛੋਟੇ ਜ਼ਖ਼ਮਾਂ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕਰਕੇ। ਅੰਦਰ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਪੌਦੇ ਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੱਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਪੌਸ਼ਟਿਕ ਤੱਤ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉੱਲੀ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਤੱਤ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨਲੀਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਪੌਦਾ ਪਾਣੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਸ਼ਿਤ ਮਿੱਟੀ, ਵਗਦੇ ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਿਤ ਬੀਜਾਂ ਰਾਹੀਂ ਫੈਲਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਗਰਮ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਤਾਪਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਧਦੀ-ਫੁੱਲਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਗੰਭੀਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਸਾਲ ਦਰ ਸਾਲ ਅਰੰਡੀ ਦੀ ਖੇਤੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਉਪਾਅ
- ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੰਦਰੁਸਤ ਪੌਦਿਆਂ ਜਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਬਿਮਾਰੀ-ਮੁਕਤ ਸਰੋਤਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਹੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ। ਅਰੰਡੀ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਿਸਮਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰੋ ਜੋ ਫਿਊਜ਼ੇਰੀਅਮ ਵਿਲਟ ਪ੍ਰਤੀ ਰੋਧਕ ਹੋਣ। ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਤਿੰਨ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਅਰੰਡੀ ਦੀ ਫ਼ਸਲ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਫ਼ਸਲਾਂ ਨਾਲ ਬਦਲੋ ਜੋ ਇਸ ਰੋਗ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਨਾਜ ਜਾਂ ਬਾਜਰਾ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਿਮਾਰੀ ਪਹਿਲਾਂ ਰਹਿ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਬਿਜਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਬਿਜਾਈ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਰੂੜੀ ਦੀ ਖਾਦ ਜਾਂ ਨਿੰਮ ਦੀ ਖਲ ਵਰਗੇ ਜੈਵਿਕ ਪਦਾਰਥ ਪਾਓ। ਉੱਲੀ ਨੂੰ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ, ਲੱਛਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਾਰ ਹੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਪੌਦਿਆਂ ਨੂੰ ਪੁੱਟ ਕੇ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਓ। ਕਿਸੇ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦਾਂ, ਟਰੈਕਟਰ ਦੇ ਟਾਇਰਾਂ ਅਤੇ ਜੁੱਤੀਆਂ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕਰੋ। ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਖੇਤ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦੀ ਨਿਕਾਸੀ ਚੰਗੀ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਜੋ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਪਾਣੀ ਖੜ੍ਹਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਖੇਤ ਦਾ ਨਿਯਮਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਰੀਖਣ ਕਰੋ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਗਰਮ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੁਰਝਾਉਣ ਦੇ ਮੁੱਢਲੇ ਲੱਛਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।.
ਸਾਂਝਾ ਕਰੋ
Work in crop protection, seeds or fertilizer?
This page is powered by millions of live Plantix diagnoses. Reach farmers at the exact moment they diagnose ਅਰੰਡੀ ਦੇ ਫਿਊਜ਼ੇਰੀਅਮ ਵਿਲਟ with Demand Creation, part of Plantix Intelligence.
ਪਲਾਂਟਿਕਸ ਡਾਊਨਲੋਡ ਕਰੋ
