Potyvirus helitessellati
વાયરસ
શરૂઆતમાં, પાંદડા પર આછા અને ઘેરા લીલા રંગના ધબ્બા દેખાય છે (મોઝેઇક પેટર્ન). પાંદડાની સપાટી પર નાના તેજસ્વી પીળા રંગના ટપકાંનો વિકાસ થાય છે. આવા લક્ષણો સૌપ્રથમ છોડની ટોચ પર રહેલ નાના પાંદડા પર જોવા મળે છે. 3+ અઠવાડિયા પછી વધુ ચિહ્નો દેખાય છે. આવા છોડ સ્વસ્થ છોડ કરતા ટૂંકા રહે છે. સૂર્યમુખીનો વિકાસ નાના અને નબળો થાય છે. બીજ ઓછા નિર્માણ થાય છે, અને તે નાના હોઈ શકે છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં, પાંદડા કથ્થઈ રંગના બની અને ખરી પડે છે.
આ વાયરલ રોગની સામે કોઈ જ જૈવિક સારવાર ઉપલબ્ધ નથી. લાંબા ગાળા સુધી વાયરસ અટકાવવા માટે એફિડ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા જૈવિક નિયંત્રણોને ખેતીની યોગ્ય પદ્ધતિઓ સાથે જોડી દો.
કોઈ પણ રસાયણ ચેપગ્રસ્ત છોડનો ઇલાજ કરી શકતા નથી. આ રોગનું નિયંત્રણ કરવા માટે એફિડને નિયંત્રિત કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવું જોઈએ. વાયરસ ફેલાય તે પહેલાં, જ્યારે સૌ પ્રથમ વાર એફિડ દેખાય ત્યારે જ જંતુનાશકોનો ઉપયોગ કરો. એફિડ જ્યાં છુપાયેલ હોય ત્યાં પાંદડાની ઉપર અને નીચે બંને જગ્યાએ છંટકાવ કરો. પવનના દિવસોમાં અથવા વરસાદ પહેલાં છંટકાવ કરશો નહીં. જંતુમાં પ્રતિકાર નિર્માણ ન થાય તે માટે જંતુનાશકનો પ્રકાર બદલતા રહો. હંમેશા રક્ષણાત્મક કપડાં પહેરો અને લેબલ પર લખેલ નિર્દેશોનું પાલન કરો.
પોટીવાયરસ હેલિટેસેલાટી દ્વારા સૂર્યમુખીમાં મોઝેક વાયરસનો રોગ થાય છે અને તે વિશ્વભરમાં જંગલી જાતો સહિત સૂર્યમુખીની બધી પ્રજાતિને અસર કરે છે. ચેપગ્રસ્ત બિયારણ દ્વારા નવા વાવેતરમાં વાયરસ ફેલાઈ શકે છે. લીલા એફિડ ચેપગ્રસ્ત છોડમાંથી સ્વસ્થ છોડ પર વાયરસનું વહન કરે છે. ગરમ હવામાન દરમિયાન જ્યારે એફિડ સૌથી વધુ સક્રિય હોય છે ત્યારે વાયરસ ઝડપથી ફેલાય છે. ખેતરમાં કામ કરતાં માણસોના દુષિત હાથ, કપડાં અથવા ખેતરની સાધન સામગ્રી દ્વારા પણ વાયરસ ફેલાઈ શકે છે.